Erfurt en Buchenwald

2015-07-16

Vandaag voerde de reis terug naar Erfurt, waar we de winkeltjes bekijken die op een houten brug zijn gebouwd, de zogenaamde Krämerbrücke
In het water wat er onderdoor stroomt spelen kinderen, die zich hier prima vermaken met de hitte van vandaag, zo’n 28º C.
We lopen door naar de Dom, nadat we in een grote kerk in het centrum hebben gekeken, kerken zijn er hier genoeg!
De liefhebber kan zich hier urenlang vermaken.
De dom is ook indrukwekkend groot, ik verbaas me er altijd over hoe ze vroeger, zonder de hulpmiddelen van nu zulke reusachtige gebouwen hebben kunnen bouwen!
Ook de kerk ernaast bekijken we nog, er is genoeg te zien.
 
Als we terugrijden en het monument van Weimar in de verte zien, vraag ik me af hoe ver dit eigenlijk nog is.
Het blijkt maar 20 minuten te zijn! Het is nog voor vijven, dus we gaan erheen.
Dan zoeken we naar de laatste plekjes van kamp Buchenwald die we vorig jaar niet konden vinden en ook niet meer konden lopen.
Maar goed ook, want het is best nog een eindje, maar nu vinden we alles wat we vorig jaar nog hadden gemist en wordt het verhaal toch nog compleet.
Dan weer in de auto tot de Mahnmal aan de Blutstrasse, want ook dit heb ik vorig jaar niet kunnen zien omdat ik niet meer zo ver kon lopen.
We dalen de vele treden af langs de stenen met afbeeldingen, jammer dat ik ze niet geteld heb en de afstand die we gelopen hebben, opgenomen.
Het is indrukwekkend groot, met vele monumenten, van alle 18 landen met slachtoffers één, 3 grote kuilen waar ooit de as van vele mensen in verdween…
Met aan het eind het grote monument.
Heel erg indrukwekkend weer allemaal.
Om 19:35 uur zijn we weer bij de auto, dorstig en hongerig, maar geen gezeur over dat we nog geen eten hebben gehad, blij dat wij in de luxe verkeren dat er water in de auto ligt en we kunnen gaan en staan waar we willen en kunnen doen wat we willen. Vrijheid is zó’n enorme grote rijkdom! Een bezoek aan dit kamp maakt je weer even heel nietig, nederig en dankbaar!
Het is nog altijd 26 graden.
 
Om 20:15 uur beginnen we aan de terugreis.
Onderweg komen we nog bij een cache bij een monument van Napoleon en Tsaar Alexander.
De geschiedenis houdt hier nooit op, er is hier zoveel gebeurd in vroeger tijden, wat je nu nog terugziet in de vele monumenten.

 

Oorlogsverhaal van mijn beppe in het Fries

4 mei dodenherdenking
Mijn in september 2006 overleden beppe heeft de oorlog bewust meegemaakt. 
Ondanks dat ze redelijk ver van de bewoonde wereld woonden maakten ook zij genoeg mee. 
Helaas kan ze het me niet meer vertellen…
Maar heb ik wel ervaren hoe spannend het moet zijn geweest door middel van de verhalen in o.a. haar dagboeken.
Ook liet ze onderstaand verhaal achter, wat ook al eens in de krant heeft gestaan.

 
 RAZZIA

 ’t Wie op in sneontemiddei
’t Iten wie heal dien,
Dat ik tsjin myn man sei:
Sjoch, dêr komt mannich ien.
O!, wat sille wy no ha
Dy komme hjir op úses ta.

Wat is der oan de hân
Wat is der oan de hân.

 Meie wy hjir wol even bliuwe
Sa frege men doe ús
’t Is dêr yn de Tynje
Foar ús no net mear plús.
De Griene Mannen sykje oeral
En sjitte en tsiere, sy binne dol.

Wy binne o sa bang
Wy binne o sa bang.

 Mei eangst en noed yn ’t herte
Sa sieten wy doe by inoar
Wy woene wol graach witte:
Wat foel dêr yn de Tynje foar
Doe ynienens, der knalde in skot
Wa trof no dit freeslik lot

Wa wie der no kapot
Wa wie der no kapot?

 Nei in hiel skoft wachtsjen
Doe bea ik harren oan
Om der is te sjen dêr yn de Tynje
En wa ’t dêr wie no stoarn?
De mantel oer de âlde klean
Op redens soe ‘k mar hinne gean

Dan koe ‘k moai binnen troch
Dan koe ‘k moai binnen troch.

 Mei banges yn it herte
Sa ried ik op de Tynje ta
’t Wie allegearre lyke stil dêr
‘k Woe it sa net ha
Mar doe ’t ik ûnder de brêge troch gyng
Doe hearde ik dochs san rottelding
En seach doe noch ris achter om

En draaide my fuort wer om
En draaide my fuort wer om.

 Dêr riedt in oerfalwein hinne
Ik die of wie it mar gewoan
De iene lei syn gewear doe
Yn oanslach op my oan
Mar ik lyke grif net sa kwea
In frouminske mei in kante lea

Sy lieten my doe gean
Sy lieten my doe gean.

 Mar nei noch in eintsje riden
Dêr lei in man foaroer
Ik seach mar wat fan siden
En wie der fan oerstjoer
‘k Ried mei faasje nei ’t ein
Mar ik wie doe hielendal ferslein
Fan wat ik sjoen hie yn de snie

Ik wist net wa of ’t wie
Ik wist net wa of ’t wie.

 

De razzia fan 29 desimber 1944, wêrby Eeltje Pieter de Vries it libben litten hat, wie foar mefrou Gepke Berga-Akkerman in behoefte, mei dit gedicht har emoosjes en gefoelens ôf te réagearjen. Hja wenne yn dy tiid as boerinne op in pleats tusken de Tynje en Terwispel oan de feart it Moerdjip.

Troch it folgjen fan in winterleargong fan “De Stichting Volwasseneneducatie Noord-West en Mid Friesland” is dit ûnderwerp oan de oarder kommen en it gedicht wer boppe wetter.

 

Grou, 30 maart 1993

Mittelbau Dora

2014-08-02

Naar Mittelbau Dora

Het is weer stralend mooi weer!
Na een bakje koffie, zijn we om 9:35 uur klaar voor vertrek, het is 21 graden.
Om 11:17 uur houden we even pauze op dezelfde plek als vorige keer, want het is een behoorlijk lange reis.
Inmiddels is de temperatuur gestegen naar 25 graden.
Om 12:00 uur zijn we er, inmiddels is het al 28 graden!

Als we het kamp Mittelbau Dora binnenrijden maken we alvast hier en daar wat foto’s.
Eerst lopen we naar het bezoekerscentrum, om ons aan te melden voor de rondleiding, maar dit blijkt niet nodig.
Wel vertelt de man dat het in de tunnels slechts 8 graden is en het slim is om een jas of iets dergelijks mee te nemen.
We lopen terug richting auto, eten eerst op een bankje nog maar een broodje, halen dan de jassen en lopen terug naar het bezoekerscentrum.
Nog even naar de wc en dan begint het wachten tot de gids komt.

De gids vertelt een heel verhaal waar ik lang niet alles van snap en we staan er lang, lopen dan eerst richting kamp, weer een lang verhaal.
Ik hoop dat ik dit vol ga houden. Al dat staan is funest, maar ik denk maar aan de mensen die het hier veel zwaarder hebben gehad…
Dan lopen we uiteindelijk toch eindelijk naar de tunnels, die we om 14:14 betreden. Stolleneingang B.
De kou komt je al bij de deur tegemoet.
Bizar dat hier zoveel mensen moesten werken in erbarmelijke omstandigheden en voor de barakken gebouwd werden hier altijd moesten verblijven.
Met een temperatuur van altijd 8º C, zowel in de zomer als in de winter en een luchtvochtigheid van 80%.
En dat met een levensverwachting van hooguit 4 tot 8 weken en ze dus vaak hier de dood vonden.

Het is een grote puinhoop, omdat de boel opgeblazen is.
Indrukwekkend om hier te zijn en de kou te voelen die de mensen hebben gevoeld, terwijl ik een jas aan kon trekken…
Het idee dat het niet uitmaakte hoe lang ze leefden omdat er toch wel weer “nieuwe voorraad” vanuit o.a.Auschwitz of Buchenwald kwam en er vaak meer kwamen dan er dood gingen.
Eenmaal weer buiten komt de benauwde warmte ons tegemoet en besef ik goed hoe fijn het is om vrij te zijn…

We gaan eerst naar de auto om wat te drinken en een broodje te eten.
Dan beginnen we aan de wandeling over het terrein.
Ook hier staat nog een crematorium, dit crematorium maakt diepe indruk, net als in Buchenwald.
Je “voelt” ook hier de dood hangen en je kunt niet anders dan zwijgzaam en gruwelend er doorheen lopen.
De “gevangenis” binnen deze gevangenis met in de hoek een ommuurd hoekje waar ze mensen ophingen of fusilleerden maakt ook diepe indruk.

Voor de rest is er niet veel bewaard gebleven, de meeste dingen zijn nagebouwd.
Weer terug bij de auto blijkt dat we minstens 6 km gelopen moeten hebben, omdat in de tunnels waarschijnlijk niets opgenomen is!
Een topprestatie voor mij.
 
Onderweg naar huis flitst het al een paar keer en bijna thuis vallen de eerste druppels.
Om 19:32 uur zijn we thuis, inmiddels 19 graden. De temperatuurverschillen zijn groot vandaag.
We zijn uitgenodigd bij Kerstin en Uwe voor een barbeque, de buren zitten er ook met hun baby van 9 maanden.
Erg gezellig ondanks dat het niet altijd meeviel in het duits te praten.
 
23:00 uur, ik val om, bekaf! Wát een indrukwekkende dag!
En dan te bedenken dat er nog altijd zoveel leed in de wereld is en dit afslachten van mensen nog altijd gebeurd.
De mensheid heeft niet veel geleerd…
Voor wie geïnteresseerd is klik vooral even op de linkjes in de tekst, hier is nog heel veel meer te lezen.